Wie was Mechtelly?
“De eerste Surinaamse voorzitter van Schrijversgroep ’77.”
Mechtelly, pseudoniem van Mechtelli Ivone Tjin-A-Sie (Nieuw-Nickerie, 9 januari 1935 – Amsterdam, 30 december 2020) was een Surinaamse jeugdboekenschrijfster en dichteres. Ze werkte als kleuterleidster, cultureel werkster en medewerker van het Algemeen Bureau voor Statistiek in Paramaribo.
Onder leiding van de Antilliaanse schrijver Frank Martinus Arion vormde ze samen met Harry Reeberg, Orsine Nicol, Stanley 'Sombra' Slijngaard, Eddy Pinas, Gerrit Barron en René Isselt het eerste bestuur van Schrijversgroep '77. Mechtelly was in dat bestuur de ondervoorzitter. Omdat Arion de mening was toegedaan dat hij als Antilliaan geen Surinaamse vereniging kon leiden, werd ze op aandringen van de overige leden, een halfjaar na de oprichting tot de eerste Surinaamse voorzitter benoemd. Die functie heeft ze tot 1987 vervuld, ook in een periode waarbij de avondklok gold, er perscensuur was en kritische journalisten werden vermoord. (Mechtelli, Tjin-A-Sie)
In 1973 debuteerde ze met de dichtbundel Akoeba. Door journalist Ewald Sluisdom werd ze aan het grote publiek gepresenteerd in het radioprogramma Gowtoe Noja (Alleen maar goud). In 1974 kwam Broko den skotoe (Doorbreek de barrières) uit, gevolgd door Kors patoe in1975 en M’Afo (Mijn voorouders) in 1988. Verder schreef Mechtelly verschillende boeken voor de jeugd. In 1977 verscheen Japi en Joewan, het eerste van een reeks boeken voor de allerkleinsten. Later volgden Bij de boer op bezoek (1978), Asekete (1980), Het aapje van Jaja (1982), Domoortje (1992), Anomi de meesterzwemmer (1999) en De held en andere verhalen (1999).
Voor iets oudere kinderen schreef ze Het meisje uit Tapoeripa (1978). In 1986 verscheen het op orale vertellingen gebaseerde Goud uit de grond (1986). Verder: Emelina (1985), Amoi het Chinees meisje (1995) en Surina de moeder van de kontraktanten (1997). Hiermee leverde ze een wezenlijke bijdrage aan de ontwikkeling van eigen Surinaamse kinderliteratuur.
In Het meisje uit Tapoeripa toont Mechtelly zich kritisch over de gedwongen transmigratie van de Saramaccaners. Zij moesten in de jaren 60 van de vorige eeuw hun leefgebied verlaten. De Afobakadam werd gebouwd en het stuwmeer dat doordoor ontstond, zette hun dorpen onder water. Uit Het meisje uit Tapoeripa het volgende citaat:
Ze is boos op iedereen, op de kapitein en de basja’s en de mannen in de stad, die haar vroegere dorp onder water hebben laten lopen. Je kan hier niet een zo leuk schuiltje spelen. Op zondag kunnen ze geen popki patoe meer spelen in het bananenbos dat midden in het dorp stond, want dat is er niet. Het bos is hier zo ver af.
En met maanlicht? Met maanlicht blijven ze hier maar binnen. De huizen zijn allemaal op dezelfde manier gebouwd en er zijn geen bomen tussen de huizen die schaduwen afwerpen over het dorp. Met maanlicht denkt Foki steeds weer aan het oude dorp. Ze denkt aan de verhaaltjes van oman en aan de spelletjes die ze samen deden. Ze zou dolgraag terug willen, maar dat kan niet meer, want het dorp is weg. Helemaal weg. Er is zelfs geen grassprietje meer overgebleven.
Foki is bedroefd, Het meisje uit Tapoeripa, Mechtelly - DBNL
Haar literaire kracht als dichteres liet Mechtelly zien in haar Sranantongo poëzie. Het Sranantongo was en is nog steeds ondergewaardeerd, zeker ten opzichte van het Nederlands. In Mechtelly’s tijd heerste in het algemeen de opvatting dat de taal geen literaire waarde had en alleen geschikt was voor informele conversaties. Mechtelly laat in haar gedichten zien hoe poëtisch Sranantongo kan zijn. Zij behoort tot de generatie dichters die de opvattingen over het Sranantongo in positieve zin hebben helpen veranderen.
Hieronder de eerste strofe van Puwema gi yu/ Gedicht voor jou uit haar bundel M’Afo die in 1988 in Nederland uitkwam.
Seni wortu go na abrasei
meki den lepi ini son
alen sa was’ den
te den didon ini grasi
Zend woorden naar de overkant
laat ze rijpen in de zon
de regen zal ze wassen
als ze liggen in het gras
Mechtelly – Puwema gi yu/Gedicht voor jou | blog
In 2000 vestigde Mechtelly zich in Nederland (Amsterdam) waar ze op 30 december 2020 overleed. Zij werd bijna 85 jaar oud.
