Wie is Gerrit Barron?
“Wij moeten onze eigen helden waarderen en eigen verhaalfiguren creëren.”
Gerrit Julius Markus Barron (18 september 1951, Moengo, Suriname) behoort tot de eerste generatie Surinaamse kinderboekenschrijvers. Zij begonnen te publiceren in het kielzog van de nationalistische schrijvers en dichters van de jaren ’60 en ’70 van de twintigste eeuw. Barron ziet Trefossa en Dobru als belangrijke inspiratiebronnen. Barron zelf maakte zijn debuut als schrijver in 1973 met de dichtbundel Falawatra. Falawatra is een Srananwoord en betekent letterlijk eb, maar je kan het ook zien als metafoor voor een keerpunt. In 1975 werd Suriname een onafhankelijke republiek, een keerpunt in de geschiedenis van het land.
Barron was opgeleid tot leerkracht. Vanuit die achtergrond wist hij hoe belangrijk het kinderboek kan zijn voor de ideologische vorming. Hij zette het kinderboek in als dekolonisatie-instrument. Volgens hem hebben westerse landen hun koloniën overspoeld met kinderboeken over hun helden en idealen. Hierdoor werd de westerse superioriteitsgedachte met de paplepel ingegoten. Het gekoloniseerde kind kreeg geen oog meer voor de helden en mogelijkheden van zijn eigen volk. Als Surinaamse schrijver moet je tegengas geven, vindt hij. In Oorlog in bakroeland (1987) bezetten Kabouters (witte mensen met blauwe ogen) het welvarende en vreedzame land van de Bakroes. Zij zetten de Bakroes tegen elkaar op. Wie wil leven volgens de regels van de Kabouters moet Kaboeger worden. Kaboegers krijgen goede banen, een auto, voedselpakketten uit Tatania (Nederland) en een Bakroe als bediende. Ze moeten dan wel hun eigen geschiedenis, goden, liederen en leiders vergeten. Verder was vereist dat ze zich elke dag wit poederden om hun zwarte huid te bedekken. Gerrit Barron | Literatuurgeschiedenis
Het eerste kinderboek van Barron, Een lach en een traan, verscheen in 1978. Hij zou het literaire kinderboekenlandschap nog lang daarna blijven domineren. Hij richtte een eigen uitgeverij op, Educatieve Uitgeverij Sorava. Sorava is afgeleid van Soravasingh, de naam van de familie waartoe de jongens Harold en Kela behoren. Harold en Kela hebben de hoofdrol in Een lach en een traan en nog enkele van de volgende boeken, waaronder het populaire Het geheim van de Goslar (1984). De Goslar is een Duits oorlogsschip dat in de Tweede Wereldoorlog, in 1940, door de Duitsers in de Surinamerivier tot zinken is gebracht. De Duitsers wilden niet dat het schip in handen moest vallen van de Nederlanders. Suriname was toen een kolonie van Nederland en het koloniaal gezag eiste dat alle Duitsers moesten worden geïnterneerd. Het wrak van het schip ligt er nog steeds als Harold en Kela 44 jaar later een ontdekking doen over de vracht van het schip.
Citaat pagina 48.
Na een paar minuutjes roerloos te hebben rondgedobberd op de Surinamerivier hadden ze het vlot onder controle. Ze voeren nu op de Goslar af. “Ik ben een beetje bang,” zei Kela plotseling. “Waarvoor?” vroeg Harold. “Ik weet het zelf niet,” zei Kela huiverig. “Kop op, man. Je moet nooit bang zijn voor een gezonken schip,” beet Steven hem toe. Ze voeren nu recht op de Goslar af. De stroom was sterk. Het water ging richting zee. Door de sterke stroom konden ze niet op tijd afremmen en botsten tegen de romp van de Goslar op. Door de klap werden Harold en Kela op de romp gesmeten, terwijl Steven in het koude water terecht kwam. Snel kwamen Harold en Kela in actie. Terwijl Kela de touwen van het vlot vastgreep, zodat het niet zou wegdrijven, hielp Harold Steven, die in het water spartelde, op de romp van het schip.
Op gegeven moment veranderde Barron de naam van zijn uitgeverij in Uitgeverij Afaka. Barron was geïnspireerd door het Afakaschrift, een uitvinding van de Aucaner Afáka Atumisi. Het aanbod van zijn uitgeverij was inmiddels uitgebreid met verkeersboeken, landkaarten en gezelschapspelen. Opvallend waren de landkaarten waarbij hij de koloniale namen had vervangen door namen van inlandse helden; Julianatop bijvoorbeeld, noemde hij Kaykusitop.
Het meest recente kinderboek van Barron is Fort Boucou (2017). Hierin komen Harold en Kela terecht bij nakomelingen van de verzetsstrijders die in de slaventijd het haast onneembare Fort Boucou in de moerassen bouwden. Ze horen het aangrijpende verhaal van Barron, een van de legendarische helden van deze groep Marrons.
Op latere leeftijd begon Barron met de productie van spirituele theesoorten en geneeskrachtige oliën. In 2000 startte hij een lokaal radiostation. Vanaf 2022 heeft Barron een televisiezender in de lucht. Met dit medium wil hij de Surinaamse schrijf- en voordrachtskunst nieuwe impulsen geven.
